Społeczność
blog.ekologia.pl   Blogerzy   Ja i świat   AMAZONIA - Zielone płuca świata
28

AMAZONIA - Zielone płuca świata

Lasy Amazonii są zwane "zielonymi płucami świata". To tu występuje największa produkcja tlenu, a zarazem pochłaniane jest najwięcej dwutlenku węgla na świecie. Niestety płuca te stają się coraz mniejsze i mniej wydajne, na skutek bezmyślnej gospodarki - wycinania lasów w dorzeczu Amazonki.

Wilgotne lasy tropikalne Ameryki są najbogatszym w gatunki rozległym obszarem o określonym klimacie, charakterystycznej szacie roślinnej i szczególnym świecie zwierzęcym, niż lasy tropikalne w Afryce i Azji.

Lasy amazońskie mają niezrównaną różnorodność biologiczną. Jeden na dziesięć znanych gatunków roślin na świecie, znajduje się w dżungli Amazońskiej. Różnorodność gatunków roślin jest największa na Ziemi.

Gonące lasy amazońskie

Według niektórych ekspertów na jednym kilometrze kwadratowym może rosnąć w przybliżeniu 75 000 rodzajów drzew. Region jest zamieszkany przez około 2,5 miliona amazońskich gatunków owadów oraz zwierząt. Mieszka tu około 20% wszystkich ptaków Ziemi. Wycinanie drzew w dżungli amazońskiej zagraża wielu gatunkom żab, bardzo wrażliwych na zmiany w środowisku. Zagrożone są też m.in. niektóre gatunki papugi ara, niektóre ryby oraz kajmany i wiele innych, które traca swoje terytorium do życia.


Obszar amazońskich lasów. Czarny kolor: las wykarczowany w XX wieku - teren, który uległ degradacji (sawanna lub teren bezleśny, pola uprawne i pastwiska);

Amazońskie lasy istnieją od dziesiątków milionów lat, ale dopiero w ciągu ostatnich stuleci – a szczególnie ubiegłego – zaczęło im zagrażać poważne niebezpieczeństwo. Ma to związek z dynamicznym rozwojem populacji ludzkiej oraz potrzebą eksploatowania cennych składników z lasu w tym szczególnie drewna oraz wycinania selwy pod pola uprawne. Wielu rolników zbyt intensywnie uprawiało ziemie i wypasało na niej zwierzęta. Powodowało to wyjałowienie coraz większych obszarów. W związku z tym posuwali się dalej, wyrywając puszczy coraz to nowe obszary pod pastwiska i uprawę.


Kwiat narodowy Brazylii - Heliconia żyje w lasach amazońskich

Dodatkowo chodząc po dżungli amazońskiej podczas naszej wyprawy, wraz z przewodnikiem Sylwio, znajdujemy wiele składników, które goszczą w naszych domach. Rozpoznajemy je najczęściej po smaku lub zapachu. Są to składniki m.in. środków czystości typu Domestos, znanych perfum uzyskiwanych z kory jednego z tutejszych drzew, wielu ziół w tym chininy i leków farmaceutycznych np. sproszkowana kora służąca tamowaniu krwi, a po zapachu innej rośliny zgadujemy, że to rozgrzewająca maść Wick VapoRub.


Chinina w lasach Amazonii

Z lasów deszczowych pochodzi do 40% światowych leków farmaceutycznych, ziołowych i kosmetyków. Wśród nich blisko 3000 roślin ma antyrakowe właściwości, z czego 70% tych roślin występuje wyłącznie w lasach deszczowych Amazonii. Lasy Amazonii "kryją" w sobie jeszcze setki nie rozpoznanych nigdy przez człowieka gatunków zwierząt i roślin. Wielu możemy nigdy nie poznać, ponieważ grozi im wyginięcie.


Znikające lasy deszczowe

KAŻDEJ SEKUNDY ZNIKAJĄ NIEMAL DWA AKRY LASÓW DESZCZOWYCH

Początki zagospodarowania i osadnictwa w Amazonii to 1953 rok. Pierwsze hektary lasów zostały wycięte podczas budowy Transamazoniki, drogi łączącej zaludnione tereny Brazylii z dziką Amazonią, chlubnie nazwanej „drogą stulecia”. Na domiar złego droga ta jest mało uczęszczana i już dziś nie w pełni przystosowana do podróżowania. Do lat 70. XX w. brazylijski obszar Amazonii był wciąż dość słabo zagospodarowany, zamieszkany głównie przez łowiecko-zbieracze ludy tubylcze, takie jak Pirahã („pira” w języku tubylców znaczy ryba) i Yanomami.
W związku z licznymi programami osadniczymi w Brazylii, po tym czasie zaczął rozwijać się w Amazonii chów bydła oraz górnictwo – głównie rud żelaza, manganu, cyny i glinu. Na szczęście Brazylia ostro zakazuje tworzenia kopalni złota czy kamieni szlachetnych na terenie lasów amazońskich, co w jakimś minimalnym stopniu równiez chroni naturlane środowisko.

Jendka tempo wycinania lasów Amazonii wzrasta coraz gwałtowniej. Przykładowo tylko od sierpnia do grudnia w 2008 roku, zostało wyciętych ponad 3300 kilometrów kwadratowych tropikalnych lasów deszczowych - o wiele więcej niż w analogicznym okresie 2006 roku - podała minister środowiska Marina Silva.

W ostatnich latach w brazylijskim stanie Rondonia, wycięto prawie połowę powierzchni lasów w przeciągu zaledwie kilku lat. Miejscowe plemiona Indian od wieków żyjące w lasach, tracą swoje domostwa. Wiąże się to z rozpadem ich tradycji i kultury. Zdeterminowane protesty indiańskich plemion znad Amazonki i Orinoko, zwróciły uwagę opinii publicznej na całym świecie lecz znacznie mniejszą rządów tych krajów.

Kraje posiadające lasy równikowe należą do biedniejszych. Eksport drewna przynosi im szybkie zyski. Tym samym Brazylia jest drugim po USA producentem soi stąd obecnie amazońska puszcza karczowana jest lub wypalana pod uprawę soi i hodowlę bydła. Praktyki te stosują niektóre firmy i korporacje handlujące mięsem, bądź np. prowadzące sieci barów typu fastfood. Okazuje się, że dla farmerów opłacalne jest wypasanie bydła na takim pastwisku po dawnym lesie amazońskim i późniejszy transport mięsa nawet na duże odległości.
Rządy wielu państw posiadających lasy amazońskie, przywiązują małą uwagę do problemu niszczenia lasów i nie liczą się ze światową opinią publiczną.

Wiele firm swobodnie prowadzi handel drewnem pochodzącym z lasów amazońskich. Zaopatrują one m.in. Wielką Brytanię i Niemcy. Szereg działań na rzecz przerwania tego procederu prowadzi organizacja GreenPeace.
http://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/climate-change/


Słynne mrówki "calówki", które się ponoć klonują

Nadzieją na opamiętanie jest fakt, iż władze Brazylii twierdząże analizują zdjęcia satelitarne, które wykorzystuje się do oceny skali wylesiania. Na pomoc przybył zespół Gregory Asner z amerykańskiego Instytutu Karnegie, których opracowanie raportu współfinansowała NASA. Wyniki badania są szokujące. Okazało się, że między 1999 a 2002 rokiem usunięto o 60 proc. więcej zadrzewienia niż podawały oficjalne dane. Obecnie wynikie te wskazują już na 80% -towa nielegalną wycinke lesów. Rocznie bezpowrotnie w Amazonii znika 30 tysięcy kilometrów kwadratowych lasu równikowego. Porównując - taką powierzchnię ma hiszpańska Katalonia.

Co dla zmian klimatycznych powoduje tak duża wycinka drzew?
Według raportu Asnera, efektem tak dużej wycinki drzew jest 25-proc. wzrost ilości dwutlenku węgla w atmosferze. To z kolei nasila negatywne skutki efektu cieplarnianego i zwiększa zagrożenie suszą.

Wróg dżungli - susza

Warto podsumować, iż Amazonia stanowi ponad połowę wszystkich lasów deszczowych na świecie oraz największy, najbogatszy gatunkowo obszar na planecie.
W 2005 część dorzecza Amazonki została dotknięta najgorszą od 100 lat suszą. Kiedy byłam w Amazonii w listopadzie 2007 roku, poziom rzek był tak niski, że sami tubylcy byli zdziwieni, ile nowych plaż odkryła rzeka, a korytami płynęły nie rozlewiska – jak zwykle – ale małe rzeczki. Do osady w której mieszkaliśmy, szliśmy od rzeki około kilometr. Wcześniej można było do niej podpłynąć. Bardzo nas przestrzegano przed komarami i malarią. W czasie naszego pobytu nie było ani jednego komara.
Naukowcy wciąż alarmują, że skutki suszy oraz wycinania lasu w Amazonii, mogą doprowadzić do punktu krytycznego. Po jego przekroczeniu las nieodwracalnie zaczną umierać. Wymarcie lasu i jego zamiana w sawannę lub pustynię miałyby katastrofalne skutki dla ziemskiego klimatu i groziłoby klęską ekologiczną w ekosystemie naszej planety.


Co możemy zrobić aby ratować lasy równikowe?

Wyobraź sobie, że każdego roku na całym świecie - w Azji, Afryce i Ameryce - ginie obszar lasów tropikalnych dorównujący swoją powierzchnią Austrii. Ta zielona masa roślin przeprowadzając proces fotosyntezy, pochłania z atmosfery spore objętości szkodliwego dwutlenku węgla, a wydziela życiodajny tlen. Lasy deszczowe pełnią ogromną rolę dla światowego bilansu tlenowego.

Lasy równikowe utrzymują również dużą wilgotność na terenach, które porastają zapewniając deszcze na dużych obszarach sąsiednich. Jeśli zabraknie lasów - to braknie również wody.
Naukowcy apelują - po wycięciu lasów nastąpią nieodwracalne zmiany klimatu, niedostatek wody i susza groźna dla lasów oraz dla rolnictwa!

Organizacje ekologiczne działają na rzecz zahamowania tego wyniszczającego procesu, bojkotując sprowadzanie drewna z tropikalnych lasów do krajów zachodniej Europy. Prowadzą też programy ochrony poprzez kontrolę eksploatacji lasów oraz zachęcanie do procesów rekultywacji obszarów zniszczonych i do zakładania plantacji cenionych gatunków drzew przemysłowych.
Istotne jest również tworzenie tzw. "banku genetycznego", w którym przechowuje się pełnowartościowe nasiona roślin pochodzących z terenów niezmienionych, z parków oraz rezerwatów narodowych.

Piranie łowi się tam na... kolację :)

Czy nasze wnuki miejsce to nazwą kiedyś równiną amazońską?

Dziś w XXI wieku zdajemy sobie sprawę, że rozwoju cywilizacji nikt z nas nie cofnie, a wydobywanie cennych dla niej składników z dżungli amazońskiej jest nieuniknione. W rezultacie tych wszystkich zabiegów nastąpiła nieodwracalna w skutkach degradacja lasów deszczowych, która postępuję.
Dżungla posiada wszystko co niezbędne aby wyżywić swoich mieszkańców. Za 100 lat może tego wszystkiego zabraknąć a dżunglę amazońską nasze wnuki będą nazywać równiną amazońską.


Indianka z amazońskiego plemienia Satere

Goniący za zyskiem człowiek tzw. cywilizowany niszczy ziemię, z której się wywodzi, burzy naturalną równowagę środowiska nieustannie zbliżając się do momentu, w którym spowoduje również własną zagładę. Potwierdzają to naukowcy, którzy na podstawie analizy zdjęć satelitarnych twierdzą, iż puszcza amazońska jest w prawdziwym niebezpieczeństwie. Śmierć lasu oznacza również zagładę wielu istnień w tym - człowieka.

Opis do obrazka
Zasięg lasów deszczowych Amazonii w roku 2020, w scenariuszu optymistycznym (wyżej) i pesymistycznym (niżej). Kolor czarny - las, który uległ degradacji (sawanna lub teren bezleśny); czerwony - obszar lasu, który ulegnie średniej degradacji; żółty - obszar lasu, który ulegnie niewielkiej degradacji; zielony - las nienaruszony. Według aktualnie realizowanego scenariusza pesymistycznego, do 2020 roku w stanie nienaruszonym pozostanie 5% powierzchni lasów. Źródło: Rainforests.

Czy możemy mieć nadzieję, że tak się nie stanie?
Co możemy zrobić aby zatrzymać proces niszenia?

Dołącz się i pozostaw po sobie ślad w postaci komentarza - dziękuję :)

Do pracy wykorzystano materiały żródłowe:
„Ekologia- wybór przyszłości ”autor Anna Kalinowska
„Geografia świata” autor Zbigniew Podbielkowski
Zmiany klimatu w XX wieku - Biomasa.org
Agonia Amazonii - przegląd tygodnia.pl
Zmiany klimatyczne zagrażają puszczy amazońskiej - wegetianie.pl

=============================

Poprzednie tematy wpisów na blogu związane z Amazonią:
Dziewicza przyroda Amazonii >>
Drzewo życia >>
Selva Amazonia - ginące lasy deszczowe >>

Zapraszam również na spotkanie globtroterów na UMK w Toruniu - wykład dla studentów. Opowiadam o wyprawach m.in. do Brazylii a tu obowiązkowo mowa o Amazonii.
Na stronie również fragment wykładu - w postaci filmu VIDEO
- PODRÓŻE MARZEŃ >>

Ten wpis czytano 17991 razy.
Marcin, a słyszałeś kiedyś o fotosyntezie? Znasz dane statystyczne ile tlenu z dwutlenku węgla produkują drzewa? To co najmniej połowa tlenu na kuli ziemskiej. oceany swoje, a drzewa robią swoje w gospodarce tlenowej świata. Miłego dnia :)
Renata Zarzycka - Poniedziałek, 04 Listopad 2013 22:42
Niektórzy ludzie są bezmyślni i głupi. Jak można niszczy coś tak pięknego i cennego, dla samego zysku. Powinniśmy zaprzestać robienia rzeczy które niszczą naszą piękną planetę. Jesteśmy już na tyle rozwinięci technologicznie, że powinniśmy znaleźć środki zastępcze i zaradcze, które nie będą wpływać tak bardzo na środowisko.
Gość Camillus - Poniedziałek, 04 Listopad 2013 15:04
Tlen "produkują" oceany . Zaleśmy Londyn ,chrońmy lasy Kanady i Tajgę które nie odrastają w kilka miesięcy . Wycieliśmy u siebie a innym zabraniamy . Nikt niczego istotnego krajobrazowo już w amazonii już nie wycina . Propaganda ekobiznesowa.
Gość Maciej Htadki - Piątek, 21 Czerwiec 2013 11:43
To nie są zielone płuca świata. Wszyscy chyba myślą że zielone i daje tlen. Tak naprawde to produkuje i korzysta z wyprodukowanego tlenu . PŁUCAMI świata są OCEANY . Zapamiętajcie to i nie wypowiadajcie się na temat o którym NIC nie wiecie....
Gość Marcin - Wtorek, 18 Czerwiec 2013 17:41
http://www.therainforestsite.com/clickToGive/home.faces?siteId=4


Wchodzicie na strone, wybieracie kategorię (głód, rak piersi, zwierzeta, weterani wojenni, autyzm, pomoc dzieciom, wykształcenie i lasy deszczowe) i klikając na przycisk "Click here to give - it's FREE!" firmy którę umieściły reklamy na tej stronie przekazują 1 cent na fundacje harytatywne zajmujące się problemem z wybranej przez nas kategori. Z jednego numeru IP można ofiarować 1 cent raz dziennie, tak więc należałoby wchodzić tam codziennie:)

Zachęcam do pomocy:)
Gość Prośba o pomoc - Poniedziałek, 11 Marzec 2013 12:02
Ludzie powinni zostawić w spokoju dzikie tereny. Na całym świecie są wartościowe lasy, łaki i inne formacje roślinne. Ludzie powinni chronić je i dbać o ich zachowanie, a nie zabudowywać i niszczyć.
Asiunia - Środa, 27 Luty 2013 16:50
Ludzie to idioci srający we własne gniazdo
Gość Tomek - Wtorek, 26 Luty 2013 14:51
Nie rozumiem jak można niszczyć tak piękne i niezwyczajne miejsce
Gość - Piątek, 22 Luty 2013 19:32
popieram moim zdaniem jest to bzmyslne o człowiek robi z puszcza amazonska.
Gość dominika - Wtorek, 20 Grudzień 2011 16:15
wspaniałe sa tubylcze tańce - wiele w nich emocji i zaangażowania - szkoda, aby przez niszczenie lasu ta prosta kultura plemienna też wginęła...
taniec - Niedziela, 14 Sierpień 2011 10:02
Dzięki serdeczne :)
Renata Zarzycka - Piątek, 12 Sierpień 2011 23:24
Opis bardzo ciekawy. Zdjęcia fantastyczne. Gratulacje.
Gość Aka - Piątek, 12 Sierpień 2011 20:26
Ewa - popieram w 100%!
Renata Zarzycka - Środa, 10 Sierpień 2011 00:18
Cóż, skoro pająki są tam ogromne to na razie się tam nie wybieram :) Ale stanowczo protestuję przeciwko wycinaniu puszczy, uważam to za zbrodnię przeciwko naszej Planecie, która jest w końcu dobrem wspólnym - dobrem wszystkich ludzi i wszystkich innych organizmów żywych. Nie ma takiego człowieka na Ziemi, który by miał prawo do zniszczenia tego, co daje życie innym organizmom. Bogactwo Amazonii jest dobrem niepowtarzalnym i nieodnawialnym - mocarstwa wywołują wojny z myślą o ropie naftowej, niech również baczą, że pod ich nosem powoli znika coś, co jest podstawą życia na naszej jedynej Ziemi.
Ewa - Wtorek, 09 Sierpień 2011 17:09
Niestety tak.
Renata Zarzycka - Czwartek, 04 Sierpień 2011 23:04
ludzie wszystko co piękne niszczą :(
Gość Izabela Picheta - Czwartek, 04 Sierpień 2011 08:40
Marleno masz rację - czy Iquitos w Peru czy brazylijskim Manaus - obie wiekie stolice dwóch najwiekszych regionów w Amazonii i obie bardzo bogate miasta w czasach "baronów" kauczukowych. Amazonia zajmuje obszar 9 krajów!
Z tego co wiem, rząd Brazylii stara się kontrolować wycinkę lasów, choć ogląd lasów z Kosmosu pokauje, że niestety nie sobie rady z dzikim wyrębem. Peru być może również, choć tego nie wiem na pewno. Ale najbiedniejsze pozostałe kraje - mam wrażenie, że dziś nie przejmują się lasami Amazonii zupełnie - potrzebują pieniędzy...
Robercie - może ludzie w tych krajach opamiętają się. W wielu krajach posidające lasy Amazońkie - jak wiemy - są potężne mafie narkotykowe. To bardzo komplikuje całą sytuację...
Renata Zarzycka - Wtorek, 02 Sierpień 2011 23:27
temat niestety wciąż aktualny ,,,już od jak dawna różne organizacje ekologiczne wzywają do zaprzestania wycinki drzew i rabunkowej gospodarki i nic...pieniądz i prywatne interesy wciąż biorą górę...trudno być optymistą jak się patrzy na to wszystko ...ale może kto wie przyjdą inne czasy , inni ludzie ?...
Robert - Wtorek, 02 Sierpień 2011 23:07
I ja marzę, by kiedyś przywiązać się do drzewa w lasach Amazonii. Co prawda mój cel bardziej dotyczy Iquitos w Peru, ale czy tu, czy tam, chodzi nam chyba o to samo: ratować lasy równikowe. Jako dziecko marzyłam o wielkiej przygodzie w dżunglii brazylijskiej, zatopionych sawannach, teraz zaś bardziej interesują mnie tam badania i ochrona bioróżnorodności oraz miejscowa arachnofauna. Szkoda, że tak niewielu ludzi rozumie potrzebę ochrony takiego miejsca, ale czegóż wymagać, jeśli ci sami nie potrafią chronić nawet najbliższego otoczenia.
Marlena - Wtorek, 02 Sierpień 2011 23:05
Zielone płuca niestety szybko zanikają. Trzebione albo pod uprawy, albo pod turystykę. Na filmiku widać, że tam faktycznie musiało nieźle lać.
Gość Ten Piękny Świat - turystyka przyroda fotografia - Wtorek, 02 Sierpień 2011 17:23
Koniecznie zaglądnij do Amazonii - jest tam pięknie i dziko - trzeba wynająć przewodnika miejscowego i zaprowadzi was w różne ciekawe miejsca oraz do indiańskich plemion :)
Renata Zarzycka - Wtorek, 02 Sierpień 2011 17:22
Pojadę w 2014 na Mistrzostwa Świata w piłce nożnej oczywiście jesli Polska się zakwalifikuje!
Gość Łukasz Maciulewic - Wtorek, 02 Sierpień 2011 17:17
Magdo dziękuje za wpis i zainteresowanie tymi problemami.
Ty jako przedstawicielka młodego pokolenia dostaniesz od nas dorosłych w spadku te wszystkie problemy świata - Twoje pokolenie będzie musiało temu wszystkiemu jakoś zaradzić. Może dopiero wtedy uda sie wstrząsnąć światem i zatrzymać proces wyniszania lasów - nie tylko w Amazonii, ale lasów na całym świecie - kanadyjskich, rosyjskich i lasów deszczowych Azji - tak szybko wycinanych...
Renata Zarzycka - Wtorek, 02 Sierpień 2011 16:39
Dziękuję Edwardzie - fajnie mnie nazwałaś - fotoamatorka, he, he. :) Bardzo mi się podoba - dokładnie tak jest. Kiedy jedziemy w podróż, to robimy przede wszystkim zdjęcia dokumentacyjne do różnych artykułów jakie przy okazji możemy napisać i dla siebie - to najwspanialsza pamiątka. Fotoamatorka to idealne określenie dla mnie - dzięki za to :)

Ewa pająki są ogromne, ale mrówki - szok - calówki! Oni je przypiekają na ogniu i zjadają jako prażony przysmak. Wszystko ogromne i znacznie większe niż u nas normalnie :)

Pani Olu - ma Pani rację - jeśli się tam jest i widzi jak wyschła rzeka, to można to jakoś ogarnośc w umysle. Trzy lata wcześniej o tej samej porze roku (listopad) bez problemu przepływaliśmy pod mostem - a teraz pod tym samym mostem jest wykopany przesmyk do przedostania się łodzi na druga część rzeki. Co fajniejsze - na brzegu leżą sobie kajmany, więc o wychodzeniu z łódki nie ma mowy... A co jesli ten przesmyk zupelnie wyschnie i trzeba cięzką łódx przenosić, a często rybacy maja w niej połów???

Moja znajoma, która była z nami, po tej wyprawie powiedziała, że teraz już rozumie swoją koleżankę, która broni lasów amazońskich przywiązując się do drzew. Teraz i sama ona wzięła by chętnie udział w akcji. Faktycznie tego ogromu zniszczeń nie pojmuje się często mieszkając daleko w Europie. Ale czy na pewno nic nie możemy w tej sprawie zrobić?
Renata Zarzycka - Wtorek, 02 Sierpień 2011 16:00
Świetny blog.
Bardzo dobrze, że ukazuje pani Amazonię taką jaką jest.
Coraz mniej roślin, ginące zwierzęta.
Podobnie jak pani Olga zazdroszczę wypraw po świecie.
Magda - Wtorek, 02 Sierpień 2011 15:56
Witam, bardzo ciekawy i potrzebny artykuł. Przytacza Pani wszystkie najważniejsze przyczyny obecnej sytuacji. Amazonię, paradoksalnie, gubi jej bioróżnorodność oraz zasobność w surowce. Ludzie są zachłanni, biorą co chcą i nie patrzą na skutki, dopóki nie będzie za późno.
Zazdroszczę Pani tej magicznej wyprawy i pięknych zdjęć. Wydaje mi się, że dobrą metodą na zmianę ludzkich przekonań byłoby odwiedzenie tego obszaru osobiście. Wtedy naprawdę widać skalę problemu. Mam nadzieję, że i ja kiedyś się tam wybiorę... a także moje wnuki :))
Mam nadzieję, że nasze starania przyniosą korzyści. Chciałabym też, aby na całym świecie prowadzono kampanie informacyjne, jest to ważne na równi z oszczędzaniem wody czy segregacją śmieci.
Olga Bakanowska - Wtorek, 02 Sierpień 2011 14:55
No wspaniały blog , ale jeszcze najwspanialsze są te fotografie , to także twoja praca jezeli tak to wspaniała jesteś fotoamatorka . Tak trzymaj
edek1956 - Wtorek, 02 Sierpień 2011 14:50
Piękna wyprawa, zawsze o takiej marzyłam :).A jak tam z pająkami?
Ewa - Wtorek, 02 Sierpień 2011 14:39
Odsłon: 109506
Ja i świat
<< Kwiecień 2014 >>
PnWtŚrCzPtSoNd
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930    
zobacz wszystkie wpisy »